Sigortayı Anlamak Daha Kolay.

Poliçenin başlangıç ve bitiş tarihleri, çoğu zaman saatiyle birlikte poliçe üzerinde yazılıdır. Koruma, bu başlangıç anından itibaren geçerli olur; bazı ürünlerde ise primin ödenmesi şartına bağlanabilir. Yıllık poliçeler genellikle bir yıl sonra kendiliğinden sona erer ve yenilenmesi gerekir. Sağlık gibi bazı branşlarda belirli teminatlar için ayrıca bekleme süresi uygulanabileceğini unutmamak gerekir.

Primler; sigortalanan riskin değeri, hasar geçmişi, yaş, enflasyon, onarım ve tedavi maliyetlerindeki değişim ile sigorta şirketinin genel hasar istatistiklerine göre yeniden hesaplanır. Örneğin araç fiyatları veya sağlık hizmeti maliyetleri arttığında primler de buna paralel olarak yükselebilir. Hasarsız geçen dönemler ise birçok branşta indirim sağlar. Yenileme döneminde teklifleri karşılaştırmak, değişimi anlamanıza yardımcı olur.

Önce ret gerekçesini yazılı olarak isteyin ve poliçenizin ilgili şartlarıyla karşılaştırın. Ret haksız görünüyorsa, belgelerinizi ekleyerek şirkete yazılı itiraz edin. Sonuç alamazsanız, şirketin üye olduğu durumlarda Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsiniz. Tüketici hakem heyetleri ve mahkemeler de diğer seçeneklerdir. Süreç boyunca tüm yazışmaları, fotoğrafları ve raporları saklamak hak arayışınızı güçlendirir.

Bireyleri en çok ilgilendiren zorunlu sigortalar; motorlu araçlar için Zorunlu Trafik Sigortası ve tapuya kayıtlı meskenler için Zorunlu Deprem Sigortası'dır (DASK). Bunların dışında belirli meslek ve faaliyet alanlarına yönelik zorunlu sigortalar da bulunur; örneğin bazı taşımacılık faaliyetleri, tüplü gaz kullanımı veya belirli mesleki sorumluluklar için. Kasko, özel sağlık ve konut sigortası ise isteğe bağlıdır.

İkisi de hasarın bir kısmının sigortalı tarafından üstlenilmesi anlamına gelir; ancak terimler farklı branşlarda öne çıkar. Muafiyet daha çok kasko ve konut gibi mal sigortalarında, her hasardan düşülen sabit tutar veya oran olarak kullanılır. Katılım payı ise genellikle sağlık sigortalarında, her tedavi harcamasının belirli bir yüzdesinin sigortalı tarafından ödenmesini ifade eder. Her ikisi de primi düşürür.

Poliçenizi düzenleyen sigorta şirketinin internet sitesi, mobil uygulaması veya müşteri hizmetleri üzerinden sorgulayabilirsiniz. Poliçeye aracılık eden acente de size bilgi verebilir. Bazı branşlarda sektörün ortak kayıtlarını tutan Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin sorgulama hizmetleri ile e-Devlet'teki ilgili hizmetler de kullanılabilir. DASK poliçeleri ise DASK'ın resmi sitesinden sorgulanabilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta şirketleri ile sigortalılar veya hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıkları çözmek için kurulmuş bir tahkim sistemidir. Başvuru, sistemine üye olan sigorta şirketlerine karşı yapılabilir. Başvurudan önce şirkete yazılı başvuru yapılması ve yanıt alınması ya da belirli sürenin geçmesi gerekir. Tahkim, mahkeme sürecine kıyasla genellikle daha hızlı sonuçlanır ve sigorta konularında uzmanlaşmış hakemlerce yürütülür.

Trafik sigortası kanunen zorunludur ve aracınızın üçüncü kişilere verdiği maddi ve bedeni zararları karşılar; yani karşı tarafı korur. Kasko ise isteğe bağlıdır ve sizin aracınızı çarpma, yanma, çalınma gibi risklere karşı korur. Kusurlu olduğunuz bir kazada karşı tarafın zararını trafik sigortanız öder, kendi aracınızdaki hasarı ise ancak kaskonuz varsa sigorta karşılar.

Hayır. Kendi trafik sigortanız, yalnızca sizin kusurunuzla başkalarına verilen zararları karşılar. Kusurlu olduğunuz kazada kendi aracınızdaki hasar için kasko poliçesi gerekir. Kusursuz olduğunuz bir kazada ise aracınızın hasarını kusurlu tarafın trafik sigortasından talep edebilirsiniz. Kısmi kusur durumunda ödeme, kusur oranlarına göre paylaştırılır.

Geçerli trafik sigortası olmayan araçların trafiğe çıkması yasaktır. Denetimde yakalanan araç için idari para cezası uygulanır ve araç, poliçe yaptırılana kadar trafikten men edilebilir. Daha da önemlisi, kaza durumunda karşı tarafın zararı Güvence Hesabı tarafından ödense bile bu tutar daha sonra araç sahibinden geri istenir. Sonuç olarak tüm mali sorumluluk araç sahibinin üzerinde kalır.

Kazada yalnızca maddi hasar varsa, taraflar kusur konusunda anlaşıyorsa ve sürücülerde alkol şüphesi bulunmuyorsa, kolluk çağırmadan Kaza Tespit Tutanağı birlikte doldurulabilir. Tutanak eksiksiz doldurulmalı, kaza krokisi çizilmeli ve iki taraf da imzalamalıdır. Yaralanma, vefat, kamu malına zarar, sigortasız araç veya taraflar arasında anlaşmazlık varsa polis ya da jandarma çağrılmalıdır.

Kusur oranı, kazanın oluş şekli ve trafik kurallarına göre belirlenir. Anlaşmalı tutanaklarda tarafların beyanları ve kroki esas alınır; sigorta şirketleri bu bilgiler üzerinden mevzuattaki kusur tablolarına göre değerlendirme yapar. Kolluk tarafından tutulan tutanaklarda ise görevlilerin tespitleri dikkate alınır. Kusur oranına itiraz edilmesi halinde Sigorta Tahkim Komisyonu veya yargı yolunda bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Trafik sigortasında basamak, poliçe döneminde sizin kusurunuzla karşı tarafa yapılan hasar ödemeleri nedeniyle düşer. Her ödeme bir sonraki yenilemede basamağınızı geriletir ve primi artırır. Hasarsız geçen her dönem ise basamağı yükseltir. Kusursuz olduğunuz kazalar basamağınızı etkilemez. Basamağınızın hatalı düştüğünü düşünüyorsanız, sigorta şirketinizden hasar kaydının ayrıntılarını isteyebilirsiniz.

Kasko poliçelerinde tazminatı etkileyen başlıca durumlar şunlardır: alkollü veya uyuşturucu etkisinde araç kullanımı, ehliyetsiz ya da ehliyet sınıfına uygun olmayan sürücü, kasıtlı olarak verilen zararlar, aracın poliçede beyan edilenden farklı amaçla kullanılması ve poliçede açıkça sayılan diğer istisnalar. Bu durumların bir kısmında şirket ödeme yapıp sigortalıya rücu edebilir. Kesin kapsam için poliçenizin istisnalar bölümü esas alınır.

Evet. Hasarsızlık geçmişi, sigorta şirketlerinin ortak veri kayıtları aracılığıyla izlendiği için şirket değiştirdiğinizde yeni şirket de bu geçmişi dikkate alır. Yeni bir araç satın aldığınızda indiriminizin yeni araca aktarılması da çoğu durumda mümkündür. Aktarımın koşulları ve süresi şirket uygulamalarına göre değişebileceğinden poliçe yenilemesi veya araç değişikliği öncesinde bilgi almanız faydalıdır.

İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM), trafik sigortasının limitlerini aşan ve üçüncü kişilere karşı doğan sorumluluğunuzu poliçede belirlenen tutara kadar karşılayan bir teminattır. Özellikle bedeni zararlı veya yüksek değerli araçların karıştığı kazalarda zarar trafik sigortası limitini aşabilir ve aradaki fark araç sahibinden talep edilebilir. İMM bu farkı karşılayarak kişisel mal varlığınızı korur; genellikle kasko poliçesine eklenir.

Kasko Değer Listesi, Türkiye Sigorta Birliği tarafından düzenli olarak yayımlanan ve araçların marka, model ve yıllarına göre piyasa değerlerini gösteren bir referans listesidir. Sigorta şirketleri kasko sigorta bedelini belirlerken ve hasar anında aracın değerini hesaplarken bu listeyi dikkate alır. Liste, piyasa koşullarına göre güncellendiği için aynı aracın değeri zaman içinde değişebilir.

Küçük bir hasar için kaskoyu kullanmak, bir sonraki yenilemede hasarsızlık indiriminizin düşmesine ve primin artmasına neden olabilir. Bazen bu prim artışı, hasarın onarım maliyetinden daha yüksek olabilir. Bu nedenle küçük hasarlarda, onarım maliyetini indirim kaybının getireceği ek maliyetle karşılaştırmak mantıklıdır. Poliçenizde mini onarım teminatı varsa, küçük hasarlar indiriminizi etkilemeden giderilebilir.

Araç satıldığında kasko poliçesi genellikle iptal edilir ve kalan süreye ait prim, poliçe şartlarına göre iade edilir. Poliçe döneminde hasar ödemesi yapılmışsa iade tutarı azalabilir. Kazanılmış hasarsızlık indirimi kişiye bağlı olarak korunur ve yeni bir araç alındığında kullanılabilir. Satış sonrası iptal için sigorta şirketinize veya acentenize satış belgesiyle başvurmanız gerekir.

Mini onarım, kasko poliçelerine eklenen ve küçük çizik, göçük, far, sinyal ve ayna gibi hafif hasarların, genellikle anlaşmalı merkezlerde ve boyasız onarım gibi yöntemlerle giderilmesini sağlayan bir teminattır. Bu teminat kapsamında yapılan onarımlar, çoğu poliçede hasarsızlık indirimini etkilemez. Yıllık kullanım sayısı ve kapsamı poliçeye göre değişir.

Özel sağlık sigortası (ÖSS) SGK'dan bağımsız çalışır ve sigorta şirketinin anlaşmalı kurumlarında tedavi masraflarını poliçe limitleri dahilinde karşılar. Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS) ise SGK ile birlikte çalışır; SGK ile anlaşmalı özel hastanelerde SGK'nın karşılamadığı fark ücretini öder. TSS genellikle daha düşük primlidir ancak SGK kaydı şarttır ve kurum seçeneği daha sınırlıdır.

Bekleme süresi, poliçe başladıktan sonra belirli teminatların kullanılabilmesi için geçmesi gereken süredir. Örneğin doğum, bazı cerrahi işlemler veya belirli hastalık grupları için bekleme süresi uygulanabilir. Bu süre içinde ortaya çıkan ilgili masraflar karşılanmaz. Bekleme süreleri ürünlere ve şirketlere göre değişir; kesintisiz yenileme yapılan poliçelerde ise yeniden uygulanmaz.

Poliçe başlangıcından önce var olan veya teşhis konmuş rahatsızlıklar, sağlık beyanı üzerinden değerlendirilir. Sigorta şirketi bu durumlar için ek prim uygulayabilir, ilgili rahatsızlığı kapsam dışında bırakabilir, sınırlı teminatla kabul edebilir veya başvuruyu reddedebilir. Beyan edilmeyen bir rahatsızlık ise ileride tazminatın reddine yol açabilir. Bu nedenle sağlık geçmişini eksiksiz beyan etmek önemlidir.

Network, sigorta şirketinin anlaşmalı olduğu hastane, tıp merkezi ve laboratuvarlardan oluşan sağlık kurumu ağıdır. Sağlık sigortaları genellikle farklı network seviyeleriyle sunulur: Geniş network daha fazla ve daha seçkin kurum içerirken primi de yükseltir. Network içindeki kurumlarda masraflar doğrudan şirket tarafından ödenirken, network dışında önce ödeme yapıp sonra geri ödeme talep etmeniz gerekebilir.

Ömür boyu yenileme garantisi, belirli bir süre kesintisiz sigortalı kalan kişinin poliçesinin, sonradan ortaya çıkan hastalıklar nedeniyle kapsam daraltılmadan veya hastalık sebebiyle reddedilmeden yenilenmesini sağlayan bir haktır. Hak kazanma koşulları, süresi ve kapsamı şirketlere göre farklılık gösterir. Bu hak genellikle aynı şirkette kesintisiz devam etmeye bağlıdır; şirket değiştirmeden önce mutlaka değerlendirilmelidir.

Sağlık hizmetlerine ihtiyaç duyma olasılığı yaş ilerledikçe istatistiksel olarak artar. Sigorta şirketleri primleri bu risk değişimine göre yaş gruplarına ayırarak hesaplar. Ayrıca sağlık hizmeti maliyetlerindeki genel artış da primleri etkiler. Genç yaşta poliçe yaptırıp kesintisiz yenilemek, hem bekleme sürelerinin tekrar uygulanmamasını hem de ömür boyu yenileme gibi hakların kazanılmasını sağlayabilir.

Özel sağlık sigortalarının çoğunda anlaşmasız kurumlarda yapılan tedaviler de karşılanabilir; ancak masrafı önce siz ödersiniz, ardından fatura ve tıbbi belgelerle şirkete başvurarak geri ödeme talep edersiniz. Geri ödeme, poliçede belirtilen oran ve limitlerle sınırlıdır ve anlaşmalı kurumlara göre daha düşük olabilir. Tamamlayıcı sağlık sigortası ise yalnızca anlaşmalı kurumlarda geçerlidir.

Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip kişiler bireysel emeklilik sistemine katılabilir. Reşit olmayanlar adına ise yasal temsilcileri sözleşme yapabilir; bu sayede çocuklar için de birikim başlatmak mümkündür. Çalışan veya çalışmayan herkes sisteme dahil olabilir; SGK'lı olma şartı yoktur. Ayrıca belirli koşulları taşıyan çalışanlar, işverenleri aracılığıyla otomatik katılım sistemine dahil edilir.

Devlet katkısı, katılımcının ödediği katkı paylarının mevzuatta belirlenen oranı kadar hesaplanır ve belirli bir yıllık üst sınırla kısıtlanır. Oran ve üst sınır zaman içinde değişebileceğinden güncel bilgi için Emeklilik Gözetim Merkezi'nin resmi kaynaklarına bakılmalıdır. Devlet katkısı ayrı bir hesapta izlenir ve sistemde kalınan süreye göre kademeli olarak hak edilir.

Emeklilik şartlarını sağlamadan sistemden ayrılmanız mümkündür; birikiminizin size ait olan kısmı ödenir. Ancak devlet katkısının yalnızca sistemde kaldığınız süreye göre hak ettiğiniz kısmını alabilirsiniz; geri kalanı iade edilir. Ayrıca fon getirileri üzerinden, sistemde kalış sürenize bağlı oranda vergi kesintisi yapılır. Erken ayrılmadan önce ödemelere ara verme veya aktarım gibi seçenekleri değerlendirmek faydalı olabilir.

Fon seçimi; yaşınız, emekliliğe kalan süreniz ve risk tercihiniz dikkate alınarak yapılmalıdır. Uzun vadesi olan katılımcılar daha yüksek risk taşıyan hisse senedi fonlarına daha fazla pay ayırabilirken, emekliliğe yakın olanlar daha düşük riskli fonları tercih edebilir. Tek bir fona yoğunlaşmak yerine dağılım yapmak riski azaltır. Fon dağılımınızı yıl içinde belirli sayıda değiştirme hakkınız bulunur.

Gönüllü bireysel emeklilik sistemi tamamen isteğe bağlıdır. Otomatik Katılım Sistemi'nde (OKS) ise belirli koşulları taşıyan çalışanlar işverenleri aracılığıyla sisteme otomatik olarak dahil edilir; ancak bu da kesin bir zorunluluk değildir, çünkü çalışanların mevzuatta belirlenen süre içinde cayma hakkı vardır. Cayma süresi geçtikten sonra da sistemden ayrılmak mümkündür, ancak bu durumda ayrılma kuralları uygulanır.

BES, uzun vadeli emeklilik birikimine odaklanan ve devlet katkısıyla desteklenen bir tasarruf sistemidir. Hayat sigortası ise öncelikle vefat ve maluliyet gibi risklere karşı koruma sağlar. Risk hayat sigortalarında birikim yoktur; birikimli hayat sigortalarında ise koruma ve birikim bir arada sunulur. İki ürün birbirinin alternatifi değil, farklı ihtiyaçlara yönelik tamamlayıcı araçlardır.

Sigorta acentesi, bir veya birden fazla sigorta şirketi adına, bu şirketlerin verdiği yetki çerçevesinde poliçe düzenleyen ve sigorta sözleşmelerine aracılık eden kişi veya kuruluştur. Acenteler, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve ilgili yönetmeliklerdeki şartları sağlamak ve ilgili levhaya kayıtlı olmak zorundadır. Müşterilere ürün bilgisi, teklif karşılaştırması ve hasar sürecinde rehberlik gibi hizmetler sunarlar.

Temel fark, kimi temsil ettikleridir. Acente sigorta şirketini temsil eder ve şirketin verdiği yetkiyle onun adına poliçe düzenler. Broker ise sigorta ettireni, yani müşteriyi temsil eder; müşteri adına piyasadaki farklı şirketlerden teklif toplar ve en uygun teminatı bulmaya çalışır. Acenteler bireysel ürünlerde yaygınken, brokerler daha çok kurumsal ve karmaşık risklerde öne çıkar.

Sigorta eksperi, hasarın nedenini, kapsamını ve tutarını tespit eden ruhsatlı ve bağımsız uzmandır. Kaza, yangın, su baskını gibi olaylardan sonra yerinde inceleme yapar, belgeleri değerlendirir ve bir rapor hazırlar. Bu rapor, tazminatın hesaplanmasında temel belge olarak kullanılır. Eksperler genellikle sigorta şirketi tarafından atanır; sigortalı da masrafını üstlenerek eksper görevlendirebilir.

Sigorta acenteleri ilgili levhaya kayıtlı olmak zorundadır; TOBB'un levha kayıtları üzerinden kontrol yapabilirsiniz. Ayrıca poliçenizin, poliçede adı geçen sigorta şirketinin sisteminde kayıtlı olduğunu şirketin resmi kanallarından teyit edebilirsiniz. Primleri yalnızca sigorta şirketine veya yetkili acenteye ödemeniz ve poliçe belgesini mutlaka teslim almanız, olası sorunların önüne geçer.

Acente, hasar sürecinde sigortalı ile sigorta şirketi arasında köprü görevi görür. Hasar ihbarının yapılmasına, gerekli belgelerin hazırlanmasına ve şirketle iletişimin sürdürülmesine yardımcı olur. Bazı acentelere sigorta şirketi tarafından belirli tutara kadar hasar ödeme yetkisi de verilebilir. Ancak tazminat kararını ve ödemeyi nihai olarak sigorta şirketi verir.

Evet. Poliçe yenileme döneminde dilediğiniz sigorta şirketini veya acenteyi seçebilirsiniz. Trafik ve kasko gibi branşlarda hasarsızlık geçmişiniz sektörün ortak kayıtlarında tutulduğundan şirket değiştirdiğinizde de dikkate alınır. Sağlık sigortalarında ise bekleme süreleri ve ömür boyu yenileme gibi kazanılmış haklar her zaman taşınmayabileceği için değişiklik öncesinde koşulları dikkatle incelemek gerekir.

Bankasürans, bankaların sigorta şirketleriyle yaptıkları anlaşmalar çerçevesinde acente sıfatıyla sigorta ürünleri satmasıdır. Kredi hayat sigortası, konut ve DASK poliçeleri, BES ve kasko gibi ürünler banka şubeleri ve dijital kanalları üzerinden sunulabilir. Poliçeyi yine sigorta şirketi düzenler ve tazminatı şirket öder. Banka kanalından alınan ürünlerde de teminatları ve fiyatları karşılaştırmak tüketicinin hakkıdır.